Học STEM Tại Nhà Hay Đến Lớp? Ba Mẹ Nên Chọn Hình Thức Nào Cho Bé?

STEM đang ngày càng được nhiều ba mẹ quan tâm khi tìm kiếm phương pháp giúp trẻ phát triển tư duy, khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, một câu hỏi thường gặp là: nên học STEM tại nhà hay đến lớp?

Mỗi hình thức đều có những ưu điểm riêng. Học STEM tại nhà mang đến sự linh hoạt, trong khi lớp học STEM tạo môi trường thực hành và tương tác có định hướng. Việc lựa chọn hình thức nào sẽ phụ thuộc vào độ tuổi, sở thích và mục tiêu học tập của từng bé.

Học STEM tại nhà là gì?

Học STEM tại nhà là hình thức ba mẹ cùng bé thực hiện các hoạt động liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học ngay trong môi trường gia đình.

Hoạt động không nhất thiết phải phức tạp hay cần nhiều thiết bị chuyên dụng. Ba mẹ có thể bắt đầu bằng những thử nghiệm đơn giản, trò chơi lắp ráp hoặc các nhiệm vụ giải quyết vấn đề phù hợp với độ tuổi.

Ví dụ:

• Làm thí nghiệm vật nổi – vật chìm.

• Gấp máy bay giấy và thay đổi thiết kế để kiểm tra khả năng bay.

• Xây tháp bằng que gỗ hoặc cốc giấy.

• Làm cầu từ những vật liệu đơn giản.

• Lắp ráp mô hình và tìm cách giúp mô hình hoạt động.

Điểm quan trọng của hình thức này là trẻ được tự tay làm, quan sát kết quả và suy nghĩ về nguyên nhân thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.

Lớp học STEM là gì?

Khác với hoạt động tại nhà, lớp học STEM thường được xây dựng theo chương trình và mục tiêu cụ thể.

Trẻ được tham gia các dự án hoặc hoạt động thực hành dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Nội dung có thể được điều chỉnh theo độ tuổi và khả năng của từng nhóm trẻ.

Một buổi học thường có thể bao gồm:

1. Đặt vấn đề

Giáo viên đưa ra một câu hỏi hoặc thử thách để trẻ tìm hiểu.

2. Đưa ra ý tưởng

Bé suy nghĩ, thảo luận và đưa ra phương án giải quyết.

3. Thực hành

Trẻ sử dụng vật liệu hoặc công cụ để xây dựng, thử nghiệm sản phẩm.

4. Kiểm tra và điều chỉnh

Nếu kết quả chưa như mong muốn, bé tiếp tục tìm nguyên nhân và thay đổi cách thực hiện.

Nếu ba mẹ muốn hình dung cụ thể hơn về một buổi học STEM, có thể tham khảo bài “Một Buổi Học STEM Cho Trẻ Em Diễn Ra Như Thế Nào?”.

Học STEM tại nhà có những ưu điểm gì?

Đây là lựa chọn phù hợp với những gia đình muốn đồng hành trực tiếp cùng con trong quá trình khám phá.

1. Linh hoạt về thời gian

Ba mẹ có thể lựa chọn thời điểm phù hợp với lịch sinh hoạt của gia đình.

Không cần phải di chuyển đến lớp, trẻ có thể thực hiện hoạt động ngay tại nhà vào cuối tuần hoặc những khoảng thời gian rảnh.

2. Dễ điều chỉnh theo sở thích của bé

Nếu bé thích xây dựng, ba mẹ có thể tập trung vào các hoạt động lắp ráp. Nếu trẻ thích khoa học, có thể lựa chọn những thí nghiệm đơn giản.

Cách này giúp hoạt động trở nên gần gũi và dễ tạo hứng thú hơn.

3. Tăng thời gian tương tác giữa ba mẹ và con

Thay vì chỉ quan sát trẻ học, ba mẹ có thể trực tiếp tham gia cùng con.

Quá trình cùng nhau đặt câu hỏi, thử nghiệm và tìm giải pháp cũng tạo thêm cơ hội để gia đình trò chuyện và chia sẻ.

4. Có thể bắt đầu với chi phí đơn giản

Nhiều hoạt động STEM không yêu cầu thiết bị chuyên dụng. Một số vật dụng quen thuộc trong gia đình cũng có thể trở thành nguyên liệu cho các hoạt động khám phá.

Học STEM tại nhà

Những hạn chế khi học STEM tại nhà

Bên cạnh ưu điểm, hình thức này cũng có một số điểm ba mẹ nên cân nhắc.

1. Khó xây dựng lộ trình nếu ba mẹ chưa có kinh nghiệm

Không phải phụ huynh nào cũng biết lựa chọn hoạt động nào trước, hoạt động nào sau.

Nếu nội dung quá dễ, bé có thể nhanh chán. Nếu quá khó, trẻ có thể cảm thấy STEM không phù hợp với mình.

2. Khó tạo môi trường làm việc nhóm

Ở nhà, bé chủ yếu tương tác với ba mẹ hoặc anh chị em. Vì vậy, cơ hội hợp tác cùng những bạn nhỏ khác sẽ hạn chế hơn so với lớp học.

3. Ba mẹ cần dành thời gian đồng hành

Một số hoạt động cần người lớn chuẩn bị vật liệu, hướng dẫn hoặc hỗ trợ trong quá trình thực hiện.

Nếu ba mẹ quá bận rộn, việc duy trì hoạt động STEM thường xuyên có thể trở nên khó khăn.

Lớp học STEM có những ưu điểm gì?

Nếu học STEM tại nhà thiên về sự linh hoạt thì lớp học mang đến một môi trường học tập có tính tổ chức và tương tác cao hơn.

1. Có giáo viên hướng dẫn

Giáo viên có thể đưa ra câu hỏi, gợi ý và hỗ trợ khi bé gặp khó khăn.

Điểm quan trọng là trẻ vẫn được khuyến khích tự tìm câu trả lời thay vì giáo viên làm thay.

2. Có chương trình học phù hợp

Các hoạt động thường được xây dựng theo độ tuổi và mức độ từ cơ bản đến nâng cao.

Điều này giúp bé từng bước làm quen với tư duy STEM mà không bị quá tải.

3. Bé được học cùng các bạn

Trẻ có thể cùng nhau thực hiện dự án, chia sẻ ý tưởng và phân chia nhiệm vụ.

Đây là điểm mà hoạt động STEM tại nhà khó có thể thay thế hoàn toàn.

4. Có nhiều cơ hội thực hành

Môi trường lớp học thường được chuẩn bị sẵn các vật liệu và dụng cụ cần thiết cho hoạt động.

Bé có thể tập trung nhiều hơn vào việc khám phá và hoàn thành nhiệm vụ.

Học STEM tại lớp

Những hạn chế khi cho bé học STEM tại lớp

Lớp học cũng không phải lựa chọn hoàn hảo cho mọi trường hợp.

1. Phụ thuộc vào lịch học

Ba mẹ cần sắp xếp thời gian đưa đón và đảm bảo bé tham gia lớp đều đặn.

2. Nội dung không hoàn toàn cá nhân hóa

Một lớp học có nhiều trẻ nên giáo viên cần xây dựng hoạt động phù hợp với cả nhóm. Vì vậy, mức độ hỗ trợ riêng cho từng bé có thể khác nhau.

3. Cần lựa chọn lớp phù hợp

Không phải lớp STEM nào cũng có cùng phương pháp giảng dạy.

Ba mẹ nên tìm hiểu về độ tuổi, chương trình, thời lượng, phương pháp thực hành và môi trường học trước khi đăng ký cho con.

Học STEM tại nhà hay đến lớp: Đâu là lựa chọn phù hợp?

Thay vì xem hai hình thức này là hai lựa chọn hoàn toàn đối lập, ba mẹ có thể dựa vào nhu cầu thực tế của bé.

Tiêu chí	Học STEM tại nhà	Lớp học STEM
Thời gian	Linh hoạt	Theo lịch cố định
Không gian	Tại nhà	Môi trường lớp học
Giáo viên	Ba mẹ hướng dẫn	Giáo viên chuyên môn
Làm việc nhóm	Hạn chế	Có nhiều cơ hội
Cá nhân hóa	Dễ điều chỉnh	Phụ thuộc chương trình
Vật liệu	Tự chuẩn bị	Thường được chuẩn bị
Lộ trình	Ba mẹ xây dựng	Có chương trình cụ thể
Tương tác xã hội	Chủ yếu với gia đình	Cùng nhiều bạn nhỏ

Từ những đặc điểm trên, ba mẹ có thể cân nhắc theo từng trường hợp.

1. Nên học STEM tại nhà nếu...

Hình thức này có thể phù hợp khi:

• Bé mới bắt đầu làm quen với STEM.

• Ba mẹ có thời gian đồng hành cùng con.

• Gia đình muốn thử nghiệm trước khi đăng ký lớp.

• Bé thích những hoạt động khám phá đơn giản.

• Ba mẹ muốn tạo thêm hoạt động tương tác cùng con tại nhà.

Nếu bé mới tiếp xúc STEM, ba mẹ cũng có thể tham khảo “Học STEM Có Khó Không? Cách Giúp Bé Làm Quen Với STEM Dễ Dàng Hơn” để hiểu cách bắt đầu nhẹ nhàng và phù hợp với trẻ.

2. Nên cho bé đến lớp nếu...

Lớp học STEM có thể phù hợp hơn khi:

• Bé đã có hứng thú rõ ràng với STEM.

• Ba mẹ muốn con có lộ trình học tập cụ thể.

• Gia đình không có nhiều thời gian chuẩn bị hoạt động tại nhà.

• Bé thích làm việc cùng bạn bè.

• Ba mẹ muốn con có môi trường thực hành thường xuyên.

3. Có thể kết hợp cả hai hình thức

Đây có thể là lựa chọn linh hoạt đối với nhiều gia đình.

Bé có thể tham gia lớp để được hướng dẫn các dự án bài bản, sau đó về nhà tiếp tục thực hiện những hoạt động đơn giản cùng ba mẹ.

Ví dụ, sau khi học về cấu trúc và lực tại lớp, ba mẹ có thể cùng bé thử xây một cây cầu nhỏ bằng que kem ở nhà.

Cách kết hợp này giúp trẻ vừa có lộ trình học tập, vừa có thêm cơ hội ứng dụng kiến thức vào cuộc sống.

Ba mẹ nên dựa vào đâu để lựa chọn hình thức học STEM cho bé?

Trước khi quyết định học STEM tại nhà hay đến lớp, ba mẹ có thể xem xét 5 yếu tố quan trọng.

1. Độ tuổi của bé

Trẻ nhỏ thường cần những hoạt động trực quan, đơn giản và có sự hỗ trợ của người lớn.

Khi trẻ lớn hơn, bé có thể sẵn sàng với những dự án cần nhiều bước thực hiện và tư duy phức tạp hơn.

2. Sở thích của trẻ

Hãy quan sát xem bé thích điều gì:

• Thí nghiệm khoa học.

• Lắp ráp.

• Robot.

• Công nghệ.

• Vẽ và thiết kế.

• Giải quyết câu đố.

• Xây dựng mô hình.

Sở thích sẽ giúp ba mẹ lựa chọn hoạt động phù hợp và duy trì sự hứng thú của trẻ.

3. Mục tiêu của gia đình

Nếu mục tiêu đơn giản là tạo thêm hoạt động vui chơi và khám phá, STEM tại nhà có thể đáp ứng tốt.

Nếu ba mẹ muốn bé có lộ trình rõ ràng và được thực hành thường xuyên, một lớp học chuyên biệt có thể phù hợp hơn.

4. Thời gian của ba mẹ

Đây là yếu tố thực tế nhưng rất quan trọng.

Nếu ba mẹ có thể dành thời gian chuẩn bị và đồng hành, việc học tại nhà sẽ thuận tiện hơn. Ngược lại, lớp học có thể giúp gia đình giảm bớt thời gian chuẩn bị hoạt động.

5. Phương pháp giáo dục phù hợp với bé

STEM cũng có thể được kết hợp với nhiều phương pháp giáo dục khác nhau.

Ba mẹ có thể tìm hiểu thêm bài “STEM Và STEAM Khác Nhau Như Thế Nào? Ba Mẹ Nên Chọn Phương Pháp Nào Cho Bé?” để có thêm góc nhìn trước khi lựa chọn chương trình phù hợp.

Làm sao để bé hứng thú với STEM dù học ở nhà hay đến lớp?

Dù lựa chọn hình thức nào, điều quan trọng vẫn là cách trẻ được trải nghiệm STEM.

1. Đừng biến STEM thành một môn học áp lực

Bé không nhất thiết phải tạo ra sản phẩm hoàn hảo hay trả lời đúng mọi câu hỏi.

Hãy để trẻ được thử, sai, sửa và thử lại.

2. Khuyến khích bé đặt câu hỏi

Thay vì luôn đưa ra đáp án, ba mẹ có thể hỏi:

“Con nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra?”

“Tại sao con lại chọn cách này?”

“Nếu thay đổi một yếu tố thì kết quả có khác không?”

Những câu hỏi mở giúp trẻ chủ động suy nghĩ hơn.

3. Kết nối STEM với cuộc sống

STEM không chỉ xuất hiện trong lớp học.

Ba mẹ có thể cùng bé quan sát chiếc xe đạp, tìm hiểu cách nước chảy, xây mô hình, nấu ăn hoặc khám phá các hiện tượng đơn giản trong cuộc sống.

Khi trẻ nhận ra STEM xuất hiện xung quanh mình, việc học sẽ trở nên tự nhiên hơn.

Giải đáp những câu hỏi thường gặp

Học STEM tại nhà có hiệu quả không?

Có, nếu hoạt động được lựa chọn phù hợp với độ tuổi và bé thực sự được tham gia vào quá trình quan sát, thử nghiệm và giải quyết vấn đề.

Bé có cần đến lớp mới học STEM tốt không?

Không nhất thiết. Học tại nhà và học tại lớp đều có giá trị riêng. Điều quan trọng là hình thức học phù hợp với nhu cầu, thời gian và khả năng của trẻ.

Ba mẹ không giỏi STEM có thể dạy con tại nhà không?

Có thể bắt đầu bằng những hoạt động đơn giản. Ba mẹ không nhất thiết phải trở thành “giáo viên STEM” mà có thể đóng vai trò đồng hành, đặt câu hỏi và cùng con khám phá.

Nên cho bé học STEM tại nhà trước hay đăng ký lớp luôn?

Nếu bé chưa từng tiếp xúc STEM, ba mẹ có thể bắt đầu bằng một số hoạt động đơn giản tại nhà để quan sát sở thích của con. Nếu bé thể hiện sự hứng thú và muốn khám phá nhiều hơn, có thể cân nhắc một lớp học STEM phù hợp.

Chọn hình thức học STEM phù hợp để bé học mà chơi, khám phá mà hiểu

Vậy học STEM tại nhà hay đến lớp? Không có một câu trả lời duy nhất dành cho tất cả trẻ.

Học STEM tại nhà có lợi thế về sự linh hoạt, gần gũi và dễ kết hợp với sinh hoạt gia đình. Trong khi đó, lớp học STEM mang đến chương trình có định hướng, giáo viên hướng dẫn và môi trường để trẻ thực hành, tương tác cùng bạn bè.

Ba mẹ cũng không nhất thiết phải chọn một trong hai. Việc kết hợp học tại lớp với các hoạt động STEM tại nhà có thể giúp bé vừa được học theo lộ trình, vừa có cơ hội ứng dụng và khám phá thêm trong cuộc sống.

Nếu ba mẹ đang tìm môi trường để học STEM cho bé theo hướng thực hành, khám phá và phù hợp với độ tuổi, có thể tìm hiểu thêm các chương trình tại Yokids Global Club để lựa chọn hoạt động phù hợp với sở thích và khả năng của con.